(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 096

॥ శ్రీః ॥
1.96. అధ్యాయః 096
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
శకుంతలాయా దుష్యంతం ప్రతి ప్రేషయితుం కణ్వకృత ఉపదేశః॥ 1 ॥ హాస్తినపురగమనవిషయేకణ్వశకుంతలాసర్వదమనానాం వివాదః॥ 2 ॥ కణ్వేన స్వశిష్యద్వారా శకుంతలాసర్వదమనయోర్హాస్తినపురప్రేషణం॥ 3 ॥ పురప్రవేశాన్నిర్విణ్ణైః శిష్యైః కణ్వాశ్రమం ప్రతి నివర్తనం॥ 4 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-0x(603)(4161)
తం కుమారమృషిర్దృష్ట్వా కర్మ చాస్యాతిమానుషం।
సమయో యౌవరాజ్యాయ ఇత్యనుధ్యాయ స ద్విజః॥ 1-96-1(4162)
`శకుంతలాం సమాహూయ కణ్వో వచనమబ్రవీత్। 1-96-2(4163)
కణ్వ ఉవాచ।
శృణు భద్రే మమ సుతే మమ వాక్యం శుచిస్మితే॥ 1-96-2x(604)
పతివ్రతానాం నారీణాం విశిష్టమితి చోచ్యతే।
పతిశుశ్రూషణం పూర్వం మనోవాక్కాయచేష్టితైః॥ 1-96-3(4164)
అనుజ్ఞాతా మయా పూర్వం పూజయైతద్వ్రతం తవ।
ఏతేనైవ చ వృత్తేన పుణ్యాఁల్లోకానవాప్య చ॥ 1-96-4(4165)
తస్యాంతే మానుషే లోకే విశిష్టాం తప్స్యసే శ్రియం।
తస్మాద్భద్రేఽద్య యాతవ్యం సమీపం పౌరవస్య హ॥ 1-96-5(4166)
స్వయం నాయాతి మత్వా తే గతం కాలం శుచిస్మితే।
గత్వాఽఽరాధయ రాజానం దుష్యంతం హితకాంయయా॥ 1-96-6(4167)
దౌష్యంతిం యౌవరాజ్యస్థం దృష్ట్వా ప్రీతిమవాప్స్యసి।
దేవతానాం గురూణాం చ క్షత్రియాణాం చ భామిని॥ 1-96-7(4168)
భర్తౄణాం చ విశేషేమ హితం సంగమనం భవేత్।
తస్మాత్పుత్రి కుమారేణ గంతవ్యం మత్ప్రియేప్సయా॥ 1-96-8(4169)
ప్రతివాక్యం న దద్యాస్త్వం శపితా మమ పాదయోః॥ 1-96-9(4170)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-10x(605)
ఏవముక్త్వా సుతాం తత్ర పౌత్రం కణ్వోఽభ్యభాషత।
పరిష్వజ్య చ బాహుభ్యాం మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పౌరవం॥ 1-96-10(4171)
సోమవంశోద్భవో రాజా దుష్యంత ఇతి విశ్రుతః।
తస్యాగ్రమహిషీ చైషా తవ మాతా శుచివ్రతా॥ 1-96-11(4172)
గంతుకామా భర్తృపార్శ్వం త్వయా సహ సుమధ్యమా।
గత్వాఽభివాద్య రాజనం యౌవరాజ్యమవాప్స్యసి॥ 1-96-12(4173)
స పితా తవ రాజేంద్రస్తస్య త్వం వశగో భవ।
పితృపైతామహం రాజ్యమాతిష్ఠస్వ స్వభావతః॥ 1-96-13(4174)
తస్మిన్కాలే స్వరాజ్యస్థో మామనుస్మర పౌరవ॥ 1-96-14(4175)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-15x(606)
అభివాద్య మునేః పాదౌ పౌరవో వాక్యమబ్రవీత్।
త్వం పితా మమ విప్రర్షే త్వం మాతా త్వం గతిశ్చ మే॥ 1-96-15(4176)
న చాన్యం పితరం మన్యే త్వామృతే తు మహాతపః।
తవ శుశ్రూషణం పుణ్యమిహ లోకే పరత్ర చ॥ 1-96-16(4177)
శకుంతలా భర్తృకామా స్వయం యాతు యథేష్టతః।
అహం సుశ్రూషణపరః పాదమూలే వసామి వః॥ 1-96-17(4178)
క్రీడాం వ్యాలమృగైః సార్ధం కరిష్యే న పురా యథా।
త్వచ్ఛాసనపరో నిత్యం స్వాధ్యాయం చ కరోంయహం॥ 1-96-18(4179)
ఏవముక్త్వా తు సంశ్లిష్య పాదౌ కణ్వస్య తిష్ఠతః।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రరురోద శకుంతలా॥ 1-96-19(4180)
స్నేహాత్పితుశ్చ పుత్రస్య హర్షశోకసమన్వితా।
నిశాంయ రుదతీమార్తాం దౌష్యంతిర్వాక్యమబ్రవీత్॥ 1-96-20(4181)
శ్రుత్వా భగవతో వాక్యం కిం రోదిషి శకుంతలే।
గంతవ్యం కాల్య ఉత్థాయ భర్తృప్రీతిస్వవాస్తి చేత్॥ 1-96-21(4182)
శకుంతలోవాచ। 1-96-22x(607)
ఏకస్తు కురుతే పాపం ఫలం భుంక్తే మహాజనః।
మయా నివారితో నిత్యం న కరోషి వచో మమ॥ 1-96-22(4183)
నిఃసృతాన్కుంజరాన్నిత్యం బాహుభ్యాం సంప్రమథ్య వై।
వనం చ లోడయన్నిత్యం సింహవ్యాఘ్రగణైర్వృతం॥ 1-96-23(4184)
ఏవంవిధాని చాన్యాని కృత్వా వై పురునందన।
రుషితో భగవాంస్తాత తస్మాదావాం వివాసితౌ॥ 1-96-24(4185)
నాహం గచ్ఛామి దుష్యంతం నాస్మి పుత్ర హితైషిణీ।
పాదమూలే వసిష్యామి మహర్షేర్భావితాత్మనః॥ 1-96-25(4186)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-26x(608)
ఏవముక్త్వా తు రుదతీ పపాత మునిపాదయోః।
ఏవం విలపతీం కణ్వశ్చానునీయ చ హేతుభిః।
పునః ప్రోవాచ భగవానానృశంస్యాద్ధితం వచః॥ 1-96-26(4187)
కణ్వ ఉవాచ। 1-96-27x(609)
శకుంతలే శృణుష్వేదం హితం పథ్యం చ భామిని।
పతివ్రతాభావగుణాన్హిత్వా సాధ్యం న కించన॥ 1-96-27(4188)
ప్రతివ్రతానాం దేవా వై తుష్టాః సర్వరప్రదాః।
ప్రసాదం చ కరిష్యంతి ఆపదో మోక్షయంతి చ॥ 1-96-28(4189)
పతిప్రసాదాత్పుణ్యం చ ప్రాప్నువంతి న చాశుభం।
తస్మాద్గత్వా తు రాజానమారాధయ శుచిస్మితే॥ 1-96-29(4190)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-30x(610)
శకుంతలాం తథోక్త్వా వై శాకుంతలమథాబ్రవీత్।
దౌహిత్రో మమ పౌత్రస్త్వమిలిలస్య మహాత్మనః॥ 1-96-30(4191)
శృణుష్వ వచనం సత్యం ప్రబ్రవీమి తవానఘ।
మనసా భర్తృకామా వై వాగ్భిరుక్త్వా పృథగ్విధం॥ 1-96-31(4192)
గంతుం నేచ్ఛతి కల్యాణీ తస్మాత్తాత వహస్వ వై।
శక్తస్త్వం ప్రతిగంతుం చ మునిభిః సహ పౌరవ॥' 1-96-32(4193)
ఇత్యుక్త్వా సర్వదమనం కణ్వః శిష్యానథాబ్రవీత్।
శకుంతలామిమాం శీగ్రం సపుత్రామాశ్రమాదితః॥ 1-96-33(4194)
భర్తుః ప్రాపయతాభ్యాశం సర్వలక్షణపూజితాం।
నారీణాం చిరవాసో హి బాంధవేషు న రోచతే॥ 1-96-34(4195)
కీర్తిచారిత్రధర్ంనస్తస్మాన్నయత మా చిరం॥ 1-96-35(4196)
`వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-36x(611)
ధర్మాభిపూజితం పుత్రం కాశ్యపేన నిశాంయ తు।
కాశ్యపాత్ప్రాప్య చానుజ్ఞాం ముముదే చ శకుంతలా॥ 1-96-36(4197)
కణ్వస్య వచనం శ్రుత్వా ప్రతిగచ్ఛేతి చాసకృత్।
తథేత్యుక్త్వా తు కణ్వం చ మాతరం పౌరవోఽబ్రవీత్।
కిం చిరాయసి మాతస్త్వం గమిష్యామో నృపాలయం॥ 1-96-37(4198)
ఏవముక్త్వా తు తాం దేవీం దుష్యంతస్య మహాత్మనః।
అభివాద్య మునేః పాదౌ గంతుమైచ్ఛత్స పౌరవః॥ 1-96-38(4199)
శకుంతలా చ పితరమభివాద్య కృతాంజలిః।
ప్రదక్షిణీకృత్య తదా పితరం వాక్యమబ్రవీత్॥ 1-96-39(4200)
అజ్ఞానాన్మే పితా చేతి దురుక్తం వాపి చానృతం।
అకార్యం వాప్యనిష్టం వా క్షంతుమర్హతి తద్భవాన్॥ 1-96-40(4201)
ఏవముక్తో నతశిరా మునిర్నోవాచ కించన।
మనుష్యభావాత్కణ్వోఽపి మునిరశ్రూణ్యవర్తయత్॥ 1-96-41(4202)
అబ్భక్షాన్వాయుభక్షాంశ్చ శీర్ణపర్ణాశనాన్మునీన్।
ఫలమూలాశినో దాంతాన్కృశాంధమనిసంతతాన్॥ 1-96-42(4203)
వ్రతినో జటిలాన్ముండాన్వల్కలాజినసంవృతాన్।
సమాహూయ మునిః కణ్వః కారుణ్యాదిదమబ్రవీత్॥ 1-96-43(4204)
మయా తు లాలితా నిత్యం మమ పుత్రీ యశస్వినీ।
వనే జాతా వివృద్ధా చ న చ జానాతి కించన॥ 1-96-44(4205)
ఆశ్రమాత్తు పథా సర్వైర్నీయతాం క్షత్రియాలయం।
ద్వితీయయోజనే విప్రాః ప్రతిష్ఠానం ప్రతిష్ఠితం॥ 1-96-45(4206)
ప్రతిష్ఠానే పురే రాజా శాకుంతలపితామహః।
అధ్యువాస చిరం కాలముర్వశ్యా సహితః పురా॥ 1-96-46(4207)
అనూపజాంగలయుతం ధనధాన్యసమాకులం।
ప్రతిష్ఠితం పురవరం గంగాయామునసంగమే॥ 1-96-47(4208)
తత్ర సంగమమాసాద్య స్నాత్వా హుతహుతాశనాః।
శాకమూలఫలాహారా నివర్తధ్వం తపోధనాః।
అన్యథా తు భవేద్విప్రా అధ్వనో గమనే శ్రమః॥' 1-96-48(4209)
తథేత్యుక్త్వా చ తే సర్వే ప్రాతిష్ఠంత మహౌజసః।
`శకుంతలాం పురస్కృత్య దుష్యంతస్య పురం ప్రతి॥ 1-96-49(4210)
గృహీత్వా చామరప్రఖ్యం పుత్రం కమలలోచనం।
ఆజగ్ముశ్చ పురం రంయం దుష్యంతాధ్యుషితం వనాత్॥ 1-96-50(4211)
శకుంతలాం సమాదాయ మునయో ధర్మవత్సలాః।
తే వనాని నదీః శైలాన్గిరిప్రస్రవణాని చ॥ 1-96-51(4212)
కందరాణి నితంబాంశ్చ రాష్ట్రాణి నగరాణి చ।
ఆశ్రమాణి చ పుణ్యాని గత్వా చైవ గతశ్రమాః॥ 1-96-52(4213)
శనైర్మధ్యాహ్నవేలాయాం ప్రతిష్ఠానం సమాయయుః।
తాం పురీం పురుహూతేన ఐలస్యార్థే వినిర్మితాం॥ 1-96-53(4214)
పరిఘాట్టాలకైర్ముఖ్యైరుపకల్పశతైరపి।
శతఘ్నీచక్రయంత్రైశ్చ గుప్తామన్యైర్దురాసదాం॥ 1-96-54(4215)
హర్ంయప్రసాదసంబాధాం నానాపణ్యవిభూషితాం।
మంటపైః ససభై రంయైః ప్రపాభిశ్చ సమావృతాం॥ 1-96-55(4216)
రాజమార్గేణ మహతా సువిభక్తేన శోభితాం।
కైలాసశిఖరాకారైర్గోపురైః సమలంకృతాం॥ 1-96-56(4217)
ద్వారతోరణనిర్యూహైర్మంగలైరుపశోభితాం।
ఉద్యానాంరవణోపేతాం మహతీం సాలమేఖలాం॥ 1-96-57(4218)
సర్వపుష్కరిణీభిశ్చ ఉద్యానైశ్చ సమావృతాం।
వర్ణాశ్రమైః స్వధర్మస్థైర్నిత్యోత్సవసమాహితైః॥ 1-96-58(4219)
ధనధాన్యసమృద్ధైశ్చ సంతుష్టై రత్నపూజితైః।
కృతయజ్ఞైశ్చ విద్వద్భిరగ్నిహోత్రపరైః సదా॥ 1-96-59(4220)
వర్జితా కార్యకరణైర్దానశీలైర్దయాపరైః।
అధర్మభీరుభిః సర్వైః స్వర్గలోకజిగీషుభిః॥ 1-96-60(4221)
ఏవంవిధజనోపేతమింద్రలోకమివాపరం।
తస్మిన్నగరమధ్యే తు రాజవేశ్మ ప్రతిష్ఠితం॥ 1-96-61(4222)
ఇంద్రసద్మప్రతీకాశం సంపూర్ణం విత్తసంచయైః।
తస్య మధ్యే సభా దివ్యా నానారత్నవిభూషితా॥ 1-96-62(4223)
తస్యాం సభాయాం రాజర్షిః సర్వాలంకారభూషితః।
బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైశ్చాపి మంత్రిభిశ్చాపి సంవృతః॥ 1-96-63(4224)
సంస్తూయమానో రాజేంద్రః సూతమాగధబందిభిః।
కార్యార్థిషు తదాఽభ్యేత్య కృత్వా కార్యం గతేషు సః॥ 1-96-64(4225)
సుఖాసీనోఽభవద్రాజా తస్మిన్కాలే మహర్షయః।
శకుంతానాం స్వనం శ్రుత్వా నిమిత్తజ్ఞాస్త్వలక్షయన్॥ 1-96-65(4226)
శకుంతలే నిమిత్తాని శోభనాని భవంతి నః।
కార్యసిద్ధిం వదంత్యేతే ధ్రువం రాజ్ఞీ భవిష్యసి।
అస్మింస్తు దివసే పుత్రో యువరాజో భవిష్యతి॥ 1-96-66(4227)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-67x(612)
వర్ధమానపురద్వారం తూర్యఘోషనినాదితం।
శకుంతలాం పురస్కృత్య వివిశుస్తే మహర్షయః॥ 1-96-67(4228)
ప్రవిశంతం నృపసుతం ప్రశశంసుశ్చ వీక్షకాః।
వర్ధమానపురద్వారం ప్రవిశన్నేవ పౌరవః॥ 1-96-68(4229)
ఇంద్రలోకస్థమాత్మానం మేనే హర్షసమన్వితః॥ 1-96-69(4230)
తతో వై నాగరాః సర్వే సమాహూయ పరస్పరం।
ద్రష్టుకామా నృపసుతం సమపద్యంత భారత॥ 1-96-70(4231)
నాగరా ఊచుః। 1-96-71x(613)
దేవతేవ జనస్యాగ్రే భ్రాజతే శ్రీరివాగతా।
జయంతేనేవ పౌలోమీ ఇంద్రలోకాదిహాగతా॥ 1-96-71(4232)
ఇతి బ్రువంతస్తే సర్వే మహర్షీనిదమబ్రువన్।
అభివాదయంతః సహితా మహర్షీందేవవర్చసః॥ 1-96-72(4233)
అద్య నః సఫలం జన్మ కృతార్థాశ్చ తతో వయం।
ఏవం యే స్మ ప్రపశ్యామో మహర్షీన్సూర్యవర్చసః॥ 1-96-73(4234)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-96-74x(614)
ఇత్యుక్త్వా సహితాః కేచిదన్వగచ్ఛంత పౌరవం।
హైమవత్యాః సుతమివ కుమారం పుష్కరేక్షణం॥ 1-96-74(4235)
యే కేచిదబ్రువన్మూఢాః శాకుంతలదిదృక్షవః।
కృష్ణాజినేన సంఛన్నాననిచ్ఛంతో హ్యవేక్షితుం॥ 1-96-75(4236)
పిశాచా ఇవ దృశ్యంతే నాగరాణాం విరూపిణః।
వినా సంధ్యాం పిశాచాస్తే ప్రవిశంతి పురోత్తమం॥ 1-96-76(4237)
క్షుత్పిపాసార్దితాందీనాన్వల్కలాజినవాససః।
త్వగస్థిభూతాన్నిర్మాంసాంధమనీసంతతానపి॥ 1-96-77(4238)
పింగలాక్షాన్పింగజటాందీర్ఘదంతాన్నిరూదరాన్।
విశీర్షకానూర్ధ్వహస్తాందృష్ట్వా హాస్యంతి నాగరాః॥ 1-96-78(4239)
ఏవముక్తవతాం తేషాం గిరం శ్రుత్వా మహర్షయః।
అన్యోన్యం తే సమాహూయ ఇదం వచనమబ్రువన్॥ 1-96-79(4240)
ఉక్తం భగవతా వాక్యం న కృతం సత్యవాదినా।
పురప్రవేశనం నాత్ర కర్తవ్యమితి శాసనం॥ 1-96-80(4241)
కిం కారణం ప్రవేక్ష్యామో నగరం దుర్జనైర్వృతం।
త్యక్తసంగస్య చ మునేర్నగరే కిం ప్రయోజనం॥ 1-96-81(4242)
గమిష్యామో వనం తస్మాద్గంగాయామునసంగమం।
ఏవముక్త్వా మునిగణాః ప్రతిజగ్ముర్యథాగతం॥ ॥ 1-96-82(4243)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః॥ 96 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-96-10 పుత్ర్యాః పుత్రః పౌత్రః దౌహిత్ర ఇత్యర్థః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.